İzmir’de iklim politikalarına yurttaş katkısı: Körfez ve su krizi için 10 maddelik öneri

İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin İzmirlileri iklim politikalarına doğrudan dahil etmek amacıyla hayata geçirdiği İzmir İklim İçin Yurttaş Meclisi’nin doğa temelli çözümleri de içeren 10 maddelik önerisi, Tarihi Havagazı Fabrikası’nda düzenlenen Deneyim Paylaşımı Konferansı kapsamında kamuoyuna tanıtıldı. Körfez ve su krizini odağına alan önerilerin, İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin Sürdürülebilir Enerji ve İklim Eylem Planı’na dahil edilmesi hedefleniyor.

Yurttaşlar kentin geleceği için birlikte çalıştı

İzmir Büyükşehir Belediyesi, küresel iklim kriziyle mücadele çalışmalarına yurttaşları da dahil etti. On binlerce İzmirli arasından şeffaf bir yöntemle belirlenen 50 yurttaş, beş hafta boyunca süren çalışmalarda kentin geleceğine yönelik politika önerileri geliştirdi. Yurttaşların hazırladığı doğa temelli çözümleri içeren öncelikli 10 öneri, büyükşehir ve ilçe belediyeleri, sivil toplum kuruluşları ve akademisyenlerin katılımıyla düzenlenen konferansta tanıtıldı.

“Yurttaş meclisleri demokrasiyi güçlendiriyor”

Konferansın açılışında konuşan İzmir Büyükşehir Belediyesi Başkan Vekili Dr. Zafer Levent Yıldır, demokrasinin önemine dikkat çekti. Modern toplumların iki temel iddiası bulunduğunu belirten Yıldır, “Bunlardan biri geleceğin aydınlık olduğu, diğeri ise bilim ve teknolojiyle her sorunun üstesinden gelinebileceğidir” dedi. Radikal demokrasi anlayışının yaşadığı zorluklara değinen Yıldır, yurttaş meclislerinin demokrasinin güçlenmesi açısından önemli bir araç olduğunu vurguladı.

Türkiye için pilot bir çalışma

Yuva Derneği Yönetim Kurulu Başkanı Erdem Vardar, yaklaşık 15 ay süren süreçte toplumun tüm kesimlerini çalışmalara dahil etmeyi hedeflediklerini belirtti. Vardar, “Bu projeyle hem somut çözüm önerileri geliştirdik hem de deneyim paylaşımını sağladık. Türkiye açısından pilot bir çalışma niteliği taşıyan bu süreçte, belediyelerin yurttaşlara hangi konularda danışma ihtiyacı duyduğunu da ortaya koyduk” diye konuştu.

Katılımcı demokrasi ve iklim eylemi paneli

Programın ikinci bölümünde “Katılımcı Demokrasi ve İklim Eylemi” başlıklı panel düzenlendi. Panelde İzmir Planlama Ajansı (İZPA) Başkanı Prof. Dr. Koray Velibeyoğlu, İstanbul Kent Konseyi Başkanı Tülin Hadi ve Yuva Derneği Yönetim Kurulu Başkanı Erdem Vardar deneyimlerini paylaştı.

Rapor ve el kitabı hazırlandı

İzmir Büyükşehir Belediyesi İklim Değişikliği ve Sıfır Atık Dairesi Başkanlığı’na bağlı İklim Değişikliği ve Temiz Enerji Şube Müdürlüğü’nün, Yuva Derneği ve Hukuk, Doğa ve Toplum Vakfı (HUDOTO) iş birliğiyle yürüttüğü projede meclis üyeleri “Isınan bir İzmir’de nasıl hayatta kalırız?” sorusuna yanıt aradı. Uzman sunumları ve ortak tartışmalarla yapılan oturumlarda Körfez’de artan ısınma, kirlilik ve ekosistem kaybı, su kaynaklarının verimli kullanımı ve bilinçli su tüketimi gibi başlıklar öne çıktı. Çalışmalar sonucunda hazırlanan 10 maddelik öneri raporlaştırılarak el kitabına dönüştürüldü ve uygulama rehberi hazırlandı.

Düşük karbonlu ve dirençli kent hedefi

İzmir Büyükşehir Belediyesi, Yuva Derneği ve HUDOTO iş birliğiyle yürütülen proje, Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP) tarafından uygulanan ve Avrupa Birliği tarafından finanse edilen Sivil Katılım Projesi kapsamında desteklendi. Çalışma ile İzmir’in düşük karbonlu ve iklim dirençli bir kent olma hedeflerine katkı sağlanması amaçlanıyor.

İzmir İklim İçin Yurttaş Meclisi’nin 10 maddelik önerileri ise şöyle:

1.İzmir Körfezi’nin korunması
Körfeze akan endüstriyel ve evsel atıkların etkin biçimde arıtılması, dip temizliğinin yapılması, kıyı alanlarının doğallaştırılması ve su altı ekosisteminin korunması sağlanmalı.

2. Su kaynaklarının korunması ve tasarruf
Yeraltı ve yüzeysel su kaynakları korunmalı, bireysel su tasarrufu alışkanlıkları teşvik edilmelidir. Deniz suyunun arıtılması gibi alternatif kaynaklara yönelik yatırımlar artırılmalı.

3. Eğitim ve farkındalık çalışmaları
Doğa temelli çözümler konusunda toplumsal farkındalık artırılmalı; okullarda, semt merkezlerinde ve dijital platformlarda eğitim programları hayata geçirilmeli. Gönüllü doğa bakım programları ve “İklim Elçileri” kampanyaları başlatılarak, sosyal medya ve kent ekranları aracılığıyla yaygın bilgilendirme yapılmalı.

4. Su tasarrufu eğitimlerinin yaygınlaştırılması
Su tasarrufu bilinci çocukluktan itibaren kazandırılmalı; çocuklar için eğitim modülleri hazırlanmalı, okullarla iş birliği içinde interaktif atölyeler düzenlenmeli.

5. İçme suyunda şeffaflık ve güven
İçme suyu analiz sonuçları düzenli olarak kamuoyuyla paylaşılmalı, su okuryazarlığı eğitimleri verilmeli ve su kalitesini izleyen şeffaf bir sistem kurulmalı.

6. Yağmur suyu hasadı ve akıllı sulama
Yeni yapılarda yağmur suyu hasadı zorunlu hale getirilmeli, tarımda damla sulama ve iklim dostu sulama teknikleri teşvik edilmeli.

7. Su tüketiminin izlenmesi
Sanayi, tarım ve hayvancılıkta su ayak izi hesaplamaları yapılmalı; aşırı su tüketimi için yapay zekâ destekli bölgesel su yönetim planları oluşturulmalı.

8. Serin kent uygulamaları
Gölgeli yaya yolları, serinletici park ve meydan düzenlemeleri yaygınlaştırılmalı; kamusal alanlarda içilebilir su noktaları artırılmalı.

9. Çocuk dostu alanlar
Bisiklet yolları ve yaya güzergâhları gölgelendirilerek serinletilmeli; çocuklar için doğayla temas edebilecekleri keşif ve öğrenme alanları oluşturulmalı.

10.Ulaşımda serinlik odaklı düzenleme
Bisiklet yolları ve yaya güzergâhları gölgelendirilerek serinletilmeli; gölgelik yaya koridorları oluşturulmalı ve ana arterlerde ısıyı azaltan kaplama malzemeleri kullanılmalı.

İzmir İklim İçin Yurttaş Meclisi çalışmalarına ilişkin ayrıntılı bilgilere aşağıdaki bağlantılardan ulaşılabiliyor:

Öneri Raporu: https://iklim.izmir.bel.tr/raporlar,
Uygulama Rehberi: https://drive.google.com/file/d/1ZbFfTsjBdjSRHje3P0dA9P-3ygdMqcPn/view