UNESCO Dünya Miras Listesi’nde yer alan Efes Antik Kenti’nde başlatılan karşılama merkezi inşaatı kamuoyunda yeni bir tartışmanın fitilini ateşledi. 180 otobüs kapasiteli otopark ve 61 dükkândan oluşan projeye yönelik tepkiler büyürken, Ege Çevre ve Kültür Platformu (EGEÇEP), inşaatın hukuka ve bilimsel ilkelere uygunluğunun denetlenmesi için resmi başvuruda bulundu.
Bitki örtüsü yok edildi, hafriyat döküldü
EGEÇEP tarafından yapılan açıklamada, Selçuk ilçesindeki Efes Ören Yeri girişinde başlayan inşaat için dekarlarca alanın bitki örtüsünün tamamen yok edildiği belirtildi. Paravanlarla gizlenen alana tonlarca hafriyat döküldüğü ifade edilirken, yapılan müdahalenin kültürel peyzajı ve 1. Derece Arkeolojik Sit Alanı’nı geri dönüşü olmayan bir tehlikeyle karşı karşıya bıraktığı vurgulandı.
Kurul izni ve uygunluk sorgulanıyor
Platform, söz konusu inşaatın İzmir Kültür Varlıklarını Koruma Kurulu izniyle yapılıp yapılmadığının ve izin varsa, uygulamanın kurul kararına uygun olup olmadığının denetlenmesi talebiyle Kültür Varlıkları Koruma Kurulu’na dilekçe verdi. EGEÇEP, yapılan müdahalenin 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu’na, arkeolojik ve doğal sit koruma kararlarına ve arkeoloji biliminin temel ilkelerine aykırı olduğunu savundu.
“Burası Koressos Yerleşimi’nin bulunduğu alan”
EGEÇEP açıklamasında, inşaat alanının yaklaşık 3 bin yıl önce var olduğu bilinen Koressos Yerleşimi ve limanının konumlandığı bölge olduğuna dikkat çekildi. Alanın, Büyük İskender sonrası Efes’i yeniden kuran Lisimakhos’un yaptırdığı surlara ve Koressos Kapısı’na komşu olduğu hatırlatıldı.
2013 yılında Viyana Teknik Üniversitesi’nden jeofizik uzmanları tarafından yapılan jeoradar çalışmalarında, alanda bir kilise kalıntısı ve küçük bir tapınak yapısının tespit edildiği bilgisi de kamuoyuyla paylaşıldı.
Kutsal Yol ve mezarlar tehlike altında
Açıklamada, inşaat alanının yaklaşık 100 metre batısında Artemis Tapınağı’ndan Koressos Kapısı’na uzanan Kutsal Yol’un ve çevresinde farklı türlerde mezar yapılarının bulunduğu ifade edildi. Efes Müzesi’nde sergilenen Gladyatör Mezarları’nın da bu bölgede tespit edildiği belirtilerek, yeni arkeolojik bulgulara rastlanma ihtimalinin yüksek olduğu vurgulandı.
Alan yönetim planına da aykırı
EGEÇEP, Efes Alan Yönetimi Planı’nda karşılama merkezinin Efes Havaalanı yakınında yapılmasının öngörüldüğünü hatırlatarak, mevcut inşaatın planlara da aykırı olduğunu savundu.
“Geleceğe Miras” vurgusu ironik bulundu
Açıklamada, 2015 yılında UNESCO Dünya Miras Listesi’ne giren Efes Antik Kenti’nin gözler önünde tahrip edildiği belirtilirken, projenin “Geleceğe Miras Sonsuz Efes” adını taşımasının ise “acı bir ironi” olduğu ifade edildi.
Denetim talebi
EGEÇEP, Efes Antik Kenti Karşılama Merkezi projesine ilişkin kurul izni bulunup bulunmadığının ve yürütülen inşaat faaliyetlerinin kurul kararlarına uygunluğunun ivedilikle denetlenmesini talep etti.
