Nöbetçi Eczaneler
İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin önceki dönem başkanı Tunç Soyer, İZBETON soruşturması kapsamında tutuklu bulunduğu davanın üçüncü duruşmasında kapsamlı bir savunma yaptı. Kendisine yöneltilen suçlamaların dayanaksız olduğunu söyleyen Soyer, mevcut belediye yönetimine de eleştiriler yöneltti.
Savcılık mütalaasını sundu
Aliağa Ceza İnfaz Kurumları Kampüsü’nde görülen duruşmada savcılık makamı mütalaasını açıkladı. Savcı, müştekilerin katılma talebinin kabulünü, bilirkişi raporunun beklenmesini ve tutuklu sanıkların tutukluluk halinin devamını talep etti.
Soyer: “Mağduriyetin sebebi biz değiliz”
Mütalaa sonrası söz alan Tunç Soyer, kendilerine yöneltilen suçlamaların kooperatiflerin iç işleyişiyle ilgili olduğunu, bunun davanın konusu olmadığını belirtti. 162 gündür tutuklu olduğunu hatırlatan Soyer, mağduriyetlerin nedeninin kendileri değil, süreçteki idari ve finansal sorunlar olduğunu savundu.
10 maddelik ayrıntılı savunma
Soyer, mahkemeye sunduğu savunmada şu başlıkları öne çıkardı:
- Kentsel dönüşümde kilitlenen sürecin İZBETON protokolüyle açıldığı,
- Protokolün tüm siyasi partilerin oybirliğiyle kabul edildiği,
- Kooperatif modeliyle maliyetlerin azaltıldığı,
- Mevcut yönetimin uyguladığı davet usulü ihalenin daha maliyetli sonuçlar doğurduğu,
- Sayıştay ve Danıştay raporlarında kamu zararına rastlanmadığı,
- Çevre Şehircilik İl Müdürlüğü’nün çelişkili iki yazısının süreci etkilediği,
- İnşaatların durdurulmasıyla gerçek mağduriyetin oluştuğu.
“Suç nerede, kimin menfaatine işlendi?”
Soyer, kendilerine yöneltilen dolandırıcılık suçlamasının mantıksız olduğunu belirterek, “Bırakın haksız kazancı, kişisel menfaat elde etmediğim iddianamede yazılı. Bir şüphe üzerine delil arıyoruz. Yok işte yok.” dedi.
“Adalet terazisine güveniyorum”
Gençleri yıllarca siyasete teşvik ettiğini söyleyen Soyer, yaşanan süreç nedeniyle “Şimdi onlara ne diyeyim?” diye sordu. Tek kişilik hücrede kaldığını belirterek özgürlüğünü talep eden Soyer, beraat istediğini ifade etti.
Karar bir sonraki celseye kaldı
Mahkeme heyeti, tutukluluk hallerinin devamına yönelik değerlendirmeyi bir sonraki celsede yapacağını bildirdi. Bilirkişi raporu ve eksik tanık beyanlarının tamamlanmasının ardından duruşma ileri bir tarihe ertelendi.
Soyer’in savunmasının tamamı şu şekilde:
“BU HAYAL KIRIKLIĞI ORTAYA KONULURKEN SOMUT BİR DOLANDIRICILIK, BİR YOLSUZLUK İDDİASI DUYMADIK”
“Sayın Başkan, Mağdurların, tanıkların ifadelerini dinledim. Genel bir değerlendirme yapmak istiyorum. Şikayetçi olanların ifadelerinde hakim olan duygu “hayal kırıklığı”. Bu hayal kırıklığıortaya konulurken somut bir dolandırıcılık, bir yolsuzluk iddiası duymadık. Haklı olarak mağduriyetlerinin giderilmesini istiyorlar.” dedi.
“10 MADDEDE MAĞDURİYETİN SEBEBİNİN NEDEN BİZ OLMADIĞIMIZI AÇIKLAYACAĞIM”
Mağduriyetin sebebinin kendileri olmadığını söyleyen Soyer, şunları söyledi:
“Burada dinlediğimiz mağdur ve şikayetçilerin beyanlarının aslında bu davanın konusu olmadığını, kooperatiflerin iç işleyişi ile ilgili zaten ayrı bir soruşturmanın ilerlediğini sizler de çokça kez beyan ettiniz. Ancak tutukluluğumuzun 162. gününde hala bu konular konuşulduğu için müsaade ederseniz 10 maddede mağduriyetin sebebinin neden biz olmadığımızı açıklayacağım.
1) İzBB, İZBETON’la protokol yaparak kilitlenen kentsel dönüşüm süreçlerini açmıştır.
2) Bu protokol Meclis’te tüm siyasi partilerin oybirliğiyle kabul edilmiştir.
3) İZBETON bu yetkiyi aldıktan sonra kooperatiflerle sözleşmeler imzalamıştır. Peki burada sormak istiyorum. İZBETON kooperatifler yerine bir inşaat şirketiyle kat karşılığı yapım anlaşması yapsa her şey hukuka uygun mu olacaktı?
4) Şu anki yönetimin yaptığı gibi “davet usulü bir ihale” yapsak, seçilen bir müteahhidin oranı belirsiz bir kârının oluşmasına rıza göstersek daha mı masum olacaktık? Elbette hayır. Nitekim şuan inşaat maliyetleri müteahhit kârı nedeniyle kat kat arttı.
5) Kooperatiflerle protokoller yapmakla müteahhit kârını ortadan kaldırarak daha düşük maliyetlerle ev sahibi olunabileceğini ve yapım süreçlerinin kooperatifçilik mevzuatı nedeniyle çok daha şeffaf olacağını düşündük.
6) Ben hukukçuyum ve bu süreci başlatırken, Türkiye’de ilk kez böyle bir uygulama yapacak olduğumuzu biliyordum. Sürecin hukuki dayanaklarının var olduğunu gördüğümüz için yola çıktık.
7) Nitekim Sayıştay kılı kırk yarmasına rağmen kamu zararı tespit etmedi. Danıştay, İçişleri Bakanlığı’nın verdiği soruşturma iznini iptal ederek, bu projede bırakın dolandırıcılığı, hakkımızda görevi kötüye kullanma ya da görevi ihmal suçlarının bile olmadığına karar verdi.
8) Çevre Şehircilik İl Müdürlüğü’nün 12 Temmuz 2023 tarihli yazısı geldiğinde, Belediyemiz Hukuk Müşavirliğinden yazılı görüş istedim. “İnşaatların devamında hukuki bir engel olmadığını” bildirdiler. Bu nedenle inşaatlara devam edildi. Ancak bir yıl sonratemmuz 2024’te ben belediye başkanı değilkenİzBB mevcut yönetimi, kendi kurumsal hukuki mütalaasına değil, İl Müdürlüğü’nün yazısına itibar ederek inşaatları durdurdu.
“HER İKİ YAZININ DA ALTINDA AYNI İSMİN İMZASI VAR”
Burada bir parantez açmak istiyorum.
Aslında Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü’nün bir hafta içinde 2 yazısı var. İlki 6 Temmuz 2023 ikincisi 6 gün sonra 12 Temmuz 2023 tarihinde yazılmış.
İlk yazıda, Örnekköy 2. 3. Ve 4. Etapların tamamında yaptıkları incelemelerde, standartlarla, istenilen değerlerle uyumlu ve projelere uygun olarak inşaatların devam ettiği tespit ediliyor ve yazının sonunda “gerekli işlemlerin fenni mesulünce yapılarak, Müdürlüklerine bilgi verilmesi” rica ediliyor.
6 gün sonra aynı Müdürlükçe yazılan ikinci yazıda ilkiyle taban tabana zıt değerlendirmeler yapılıyor.
Yazıda; “İzbeton tarafından yapım işinin kooperatif üzerinden yürütülmesinin mevzuat açısından uygun olmadığı iddia ediliyor, görevlilerin İçişleri Bakanlığı Müfettişlerince incelenmesi talep ediliyor. “Kooperatif yetkilerinin görevi ihmal/görevi kötüye kullanma fiilini işlemeleri sebebiyle Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulmuştur. /
Soruşturmalar ve incelemeler yürütülmeden inşaatların ilerlememesi ve inşai faaliyetlerin ivedi olarak durdurulması gerekmektedir.” deniliyor.
6 gün önce gerekli işlemlerin idaresince veya fenni mesulünce yapılması rica edilirken; 6 gün sonra Savcılık, Müfettişlik hepsi seferber ediliyor ve inşaatların ivedi olarak durdurulması gerektiği bildiriliyor.
Her iki yazının da altında aynı ismin imzası var. Sayın Ömür Özdil bu 6 gün içinde nasıl bir aydınlanma yaşadı bilmiyoruz ancak kendisi yaptığı bu titiz çalışmalar nedeniyle çok takdir edilmiş olmalı ki, İzmir Büyükşehir Belediyesi mevcut başkanı tarafından, belediyenin üst düzey yönetici kadrosuna getirilerek Belediyenin Egeşehir Şirketinde Genel Müdür Yardımcısı yapılıyor.
Parantezi kapatıyorum. İşte bu ikinci yazı üzerine, Büyükşehir Belediyesi Hukuk Müşavirliği durumu açıklığa kavuşturan bir mütalaa hazırladı.
“HİÇ KİMSEYİ HAYAL KIRIKLIĞINA UĞRATACAK HİÇBİR ŞEY YAPMADIM”
16 Ağustos 2023’te Büyükşehir Belediyesince Çevre Şehircilik İl Müdürlüğü yazısına cevaben, üstün kamu yararı gözetilerek inşaatlara devam edileceği aksinin mağduriyet yaratacağı bildirildi. Çevre Şehircilik İl Müdürlüğü inşaatlara devam ettiğimizi bilmesine rağmen bu yazımızaherhangi bir geri dönüş yapmadı.
9) Eğer İzBB, kendi hukuki görüşüne uygun olarak geçen bir buçuk yıl içinde inşaatları devam ettirseydi muhtemelen 5 kooperatifle de ya sona çok yaklaşmıştık ya da bir bölümünde anahtar teslimlerine başlamıştık.
10) Peki, inşaatlar durdurulana kadar neden istenilen hızda gitmedi?
Üyelerin nakit akışı yani miktarı ve ödeme aralıkları; pandemi, İzmir Depremi, 6 Şubat Depremi veinşaat maaliyetlerinde %1000 üzerinde artışlar nedeniyle ortaya çıkan büyük zorlukları aşmaya yetmedi.
İzBB ve İZBETON kontrolörlerinin aşırı titiz kontrolleri de gecikme sebepleri arasında. (Bir küçük parantez daha açayım. İzBB’nin kontrol ve denetim görevini yeterince yapmadığı ifade edilmişti. Bu doğru değil İzBB’nin kontrol ve denetim yetkisi, kooperatiflerin iç işlerine karışmasına, mali, idari denetim yapmasına izin vermez. Bizim yetkimiz inşaatların depreme dayanıklılığının kontrolü ile sınırlıdır. Bunu da birçok yerde aşırı titiz yaptılar; hatta bu nedenle kooperatif yönetimleri, bu kontrolörler nedeniyle sanık olarak ifade verirken bizden şikayetlerini dile getirdiler.)
Kısacası, hiç kimseyi hayal kırıklığına uğratacak hiçbir şey yapmadım. Yaşanan mağduriyetlere sebep olacak hiçbir niyetim, eylemim olmadı. Zaten görev süremde şu anda mağdur sıfatıyla dinlediğimiz kooperatif üyelerinin hiçbir hukuki girişimi olmamıştır.”
“SÜRECİN HUKUKSUZ OLDUĞUNA DAİR SÖYLEMLERİ KİMLERİN, NEDEN ÇIKARDIĞINI BİLMİYORUM”
Bilirkişi tarafından kamu zararının olmadığının tespit edildiğini hatırlatan Soyer, “Sürecin hukuksuz olduğuna dair söylemleri kimlerin, neden çıkardığını bilmiyorum, Sayıştay’da bu konuyla ilgili bir kamu zararı çıkmadığı gibi bu konu sorguya bile konu olmadı. Projenin hukuksuz olduğuna dair bir Bakanlık yazısı gelmedi. Bizim kontrolörlerimizin tespit ettiği, mühürlediğimiz, bizim yıktırdığımız imalatlar olmasına rağmen bu inşaatları yapan kooperatiflere haksız menfaat temin ederek dolandırıcılık yapmakla suçlanıyoruz. İddia makamının, bir yandan kooperatiflere sözde ekonomik menfaat sağlarken, bir yandan menfaatlerine zarar veren eylemlerimizin nasıl olup da nitelikli dolandırıcılık suçunu doğurduğunu açıklamasını, netleştirmesini bekliyorum. İddia makamı bir yandan da kamu zararı doğduğunu iddia ediyor. İlk günden beri bunun olmadığını anlatmaya çalışıyoruz. Siz de bilirkişi görüşü talep ettiniz. Aslında geçtiğimiz duruşma Belediye zaten kamu zararı oluşmamış olduğunu mahkemeye bildirdi.” ifadelerini kullandı.
“ASIL BÜYÜK KAMU ZARARININ İNŞAATLARIN DURDURULMASIYLA ORTAYA ÇIKTIĞI NE ZAMAN GÖRÜLECEK?”
Soyer, ” Türkiye’de bir belediyenin para harcamadan gerçekleştirdiği bir tane kentsel dönüşüm örneği var mı? Emin olabilirsiniz yok. Biz belediyenin cebinden tek kuruş çıkmadan, binlerce vatandaşı, binlerce hak sahibini evlerine kavuşturacak bir model kurduk. Bu; hiç kimsenin kaybetmeyeceği; en çok belediyenin kazançlı çıkacağı yani halkın, kamunun kazanacağı bir modeldi. Belediyenin gelecekte ödeyeceği kira bedellerinin kamu zararına yol açacağı tespitini yapan iddia makamı, belediyenin yüz milyonlarca lira harcayarak yapacağı kentsel dönüşüm için para harcamamasının yaratacağı büyük kamu menfaatini neden, nasıl göremiyor? Biz neden hala kamu zararı olmadığını kanıtlamaya çalışıyoruz? Asıl büyük kamu zararının inşaatların durdurulmasıyla ortaya çıktığı ne zaman görülecek? Suç nerede, kiminle, kimin menfaatine işlendi? Nasıl oluştu? Bu davanın ilk gününden beri neden kooperatiflerin iç işleyişi tartışılıyor, kooperatif üyeleri mağdur sıfatıyla dinleniyor? Kooperatiflere işin verilmesi, kooperatiflerin oluşması, kooperatiflerin iç işleyişi ile ilgili benim hiçbir yetkim hiçbirdahlimin olmadığı apaçık ortada değil mi? Kaldı ki; Dolandırıcılık ve haksız kazanç elde etmek için bu kadar alengirli yollara neden gireyim? Üstelik kişisel menfaat elde etmediğim zaten iddianamede yazıyor. Ceza hukukunda şüphe delil üzerine oluşur, oysa bizim davamızda bir şüphe üzerine delil arıyoruz. 162 gündür acaba suç oluşturacak bir şey bulur muyuz diye bakıyorsunuz. Yok işte yok! Olmayan bir şeyi 1162 gün geçse de var edemezsiniz.” dedi.
“VERECEĞİNİZ KARAR BU SORULARIN CEVAPLARINA DA IŞIK TUTACAK”
15 yıl boyunca belediye başkanlığı yaptığını söyleye Soyer, “İzmir’de ve dışarıda katıldığım yüzlerce toplantıda gençleri siyasete girmeye teşvik ettim. Hep şöyle anlattım;
“Siyaset hayatı dönüştürme sanatıdır. Bu güzelim memlekette herkes daha iyi yaşasın istiyorsanız, iyi insanların mutlaka siyasete girmesi gerekir. Çünkü siyaset hayatı iyileştirmenin en güçlü aracıdır. Hangi düşünceye, hangi ideolojiye inanırsanız inanın siyasete girin. Hangi partiyi seçtiğinizin hiç önemi yok. Bakın bana; arkamda kimse olmadan, hiçbir kirli işe bulaşmadan Türkiye’nin üçüncü büyük şehrinin belediye başkanı oldum. Bu Devlet, bu millet sizin de yolunuzu açar, mutlaka daha iyisini yaparsınız.”
“ÖNÜNDE SONUNDA TAMAMEN AKLANACAĞIMI HERKES BİLİYOR, HERKES GÖRÜYOR”
Soyer, “Bu cümleyi zaman zaman hepimiz kullanırız; “Hiçbir iyilik cezasız kalmaz.” Evet ama bu defa ceza çok orantısız oldu. Aylardır tek kişilik bir hücrede ceza çekmeyi, Hayatım boyunca toz kondurmadığım onuruma leke sürülmesini hakkedecek hiçbir şey yapmadım. Aksine dosyanın röntgenini çekin sadece iyi niyet ve iyilik göreceksiniz. Zaten bu haksız suçlamanın üzerime yapışmadığını, yüzlerce sayfalık iddianame ve eklerinin hakikati ortadan kaldıramadığını, Önünde sonunda tamamen aklanacağımı herkes biliyor, herkes görüyor. O nedenle beraatimi talep ediyorum. Ama şimdi önce özgürlüğümü istiyorum. 2 ay önce son celsede adalet terazinize güveniyorum demiştim. Aynı güvenle; Toplanması muhtemel delillere etkimiz olmayacağından, sabit ikametgah sahibi olmamızdan ve tutuklu kaldığımız süre de dikkate alınarak iki arkadaşımla birlikte tutukluluğumuzun kaldırılmasını ve tahliyemizi talep ediyorum.” diyerek sözlerini noktaladı.