Nöbetçi Eczaneler
İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Dr. Cemil Tugay’ın başlattığı ücretsiz bokaşi (bokashi) kompost seti uygulaması, kısa sürede İzmirlilerin yoğun ilgisiyle karşılaştı. Organik mutfak atıklarının kaynağında ayrıştırılarak toprağa kazandırılmasını hedefleyen projeye yalnızca bir haftada yaklaşık 2 bin başvuru yapıldı.
HİM– Hemşehri İletişim Merkezi (ALO 153) üzerinden gönüllü hanelerin başvurduğu proje, Konak’ta Kültür ve Alsancak mahalleleri ile başladı; Karşıyaka ve Bornova’da da uygulamaya geçildi.
Karşıyaka ve Bornova’da kompost setleri dağıtıldı
Karşıyaka’da Bostanlı ve Yalı mahalleleri, Bornova’da ise Ergene, Erzene, EVKA 3 ve Kazım Dirik mahallelerinde yaşayan yurttaşlara eğitim verilerek kompost setleri dağıtıldı.
Projeyle evsel organik atıkların özel kovalarla az oksijenli ortamda yararlı mikroorganizmalarla fermente edilmesi ve komposta dönüştürülmesi sağlanacak. Çalışma kapsamında organik atıkların çöp sahalarına gitmesinin önlenmesi, sera gazı salımının azaltılması ve toprağın zenginleştirilmesi amaçlanıyor.
“Vatandaşlarımızdan olağanüstü ilgi var”
Tarımsal Hizmetler Dairesi Başkanlığı Kompost Üretimi ve Geri Kazanım Şube Müdürlüğü’nde görevli ziraat yüksek mühendisi Tahsin Alp Aras, projeye gösterilen ilgiden memnuniyet duyduklarını belirterek,
“Başkan Dr. Cemil Tugay’ın talimatıyla müdürlüğümüz kuruldu, kompost setleri alındı ve talepler toplanmaya başlandı. Daha ilk haftada 2 bine yakın başvuru geldi. Vatandaşlarımızın olağanüstü bir ilgisi var” dedi.
“İzmir ve dünya için büyük bir adım”
Kompost Üretimi ve Geri Kazanım Şube Müdürlüğü’nde görevli ziraat yüksek mühendisi Ferdan Çiftçi ise projenin çevresel önemine dikkat çekerek,
“Küresel iklim değişikliği ve su krizinin yaşandığı bir dönemde toprağın verimliliğini ve su tutma kapasitesini artırmak için hemşehrilerimizle ortak bir yolculuğa çıkıyoruz. Şu an 10 bin kova ile yola çıkıyoruz, proje büyüyerek devam edecek. İzmir kazanacak, dünya kazanacak” ifadelerini kullandı.
Vatandaşlardan Başkan Tugay’a teşekkür
Projeye katılan yurttaşlar uygulamadan duydukları memnuniyeti dile getirdi. Sibel Bengisu, “Müthiş bir proje, emeği geçen herkesi takdir ediyorum. Toprağın bereketi daha iyi anlaşılacak” derken, Erkin Özer ise “Bu farkındalığı yarattığı için başkana teşekkür ediyorum. İzmir’den böyle bir proje çıkması gurur verici” dedi.
Füsun Taşyılmaz da, “Topraklarımızın beslenmesi ve sağlıklı nesiller için böyle bir proje gerekli” ifadelerini kullandı.
Bokaşi Kompost Sistemi nedir?
Japonca’da “fermente organik madde” anlamına gelen bokaşi kompost yöntemi; meyve-sebze atıkları, yemek artıkları, çay ve kahve posası gibi organik atıkların kapalı kovalar içinde koku ve haşere oluşturmadan fermente edilmesini sağlıyor.
Ev ve apartman yaşamına uygun olan sistemle elde edilen fermente ürün, toprağın yapısını iyileştiren besin değeri yüksek bir toprak düzenleyici olarak kullanılıyor. Fermantasyon sırasında oluşan sıvı ise seyreltilerek doğal gübre olarak değerlendirilebiliyor.
Kompostlar belediye tarafından toplanacak
Vatandaşların ürettiği kompostlar İzmir Büyükşehir Belediyesi ekipleri tarafından toplanarak park, bahçe ve tarımsal alanlarda kullanılacak. İzmirliler dilerse kompostu ev bahçelerine, site alanlarına ya da doğaya gömerek değerlendirebilecek.
Bokaşi kompost seti nasıl kullanılır?
İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin dağıtımını yaptığı bokaşi setlerinin kullanım talimatları ise şu şekilde;
Musluğu contalar içte–dışta olacak şekilde kovaya takıp somunu sıkın.
Süzgeci yerleştirip 3–4 cm mukavva veya baskısız karton ekleyin.
Beyaz kâğıt, peçete, renkli viyol ve dergi kullanmayın; fazla kâğıt alt suyu geciktirir
1 ölçek (50 ml) konsantreyi klorsuz suyla 1:10 seyreltip karton–mukavvayı ıslatın; ilerleyen aşamada oran 1:100 olabilir.
Klorsuz su kullanın; gerekirse şebeke suyunu bir gece bekletin.
Konsantreyi kullanım sonrası ağzı kapalı şekilde buzdolabında saklayın.
Atıkları küçük parçalara ayırıp günde tek sefer ekleyin, talaş serpip sıvıyla ıslatın.
Mikro-aerobik ortam için eklemeyi tek seferde yapın; sıvı buzdolabında 1 hafta saklanır.
Atıklar küçüldükçe bokaşi (bokashi) alt suyu daha hızlı oluşur.
Talaş ve seyreltilmiş konsantre eklenen atıkları deliksiz aparatla iyice sıkıştırın; bu fermantasyonu hızlandırır ve kokuyu önler.
Kimyasal işlem görmemiş odun talaşı kullanın.
Talaş yoksa geçici olarak baskısız karton, mukavva veya buğday kepeği tercih edilebilir.
Fermantasyon için atıklar havasız kalmalı; kapak sıkıca kapatılmalı ve ekleme günde tek sefer yapılmalıdır.
Kova, doğrudan güneş almayan bir yerde tutulmalıdır.
Oda sıcaklığında (yaklaşık 24 °C) mikroorganizmalar verimli çalışır ve alt su zamanında oluşur.
Bokaşi alt suyu 15–20 gün içinde gün aşırı alınır, klorsuz suyla 1:100 seyreltilip bitkilere iki sulamada bir verilir.
Rengi elma sirkesi gibi, kokusu turşu/sirke olmalıdır; kötü koku ve renk bozulma göstergesidir.
Kova günlük kontrol edilir; alt su buzdolabında saklanır ve bozulmuşsa kullanılmaz.
Sette iki kova vardır; ilk kova dolup fermantasyona girince ikinci kovayla devam edilir.
Dolu kova en az iki hafta kapalı, karanlık ve güneş almayan yerde bekletilir; sıvı gübre bu sürede günlük alınır.
Sıkıştırma kapağı kovalar arasında kullanılır; bu nedenle sette tek kapak bulunur.
En az 15 gün fermente olan posa, bahçe veya saksıda yaklaşık 30 cm derinliğe gömülür.
İki ay sonra bitki dikimine uygun hale gelir; istenirse çıkarılıp başka bir yerde kompost olarak kullanılabilir.