Nöbetçi Eczaneler
CHP İzmir Milletvekili Rahmi Aşkın Türeli, Türkiye’de tarım sektörünün geldiği noktaya ilişkin yaptığı kapsamlı değerlendirmede, mevcut politikaların üretimi zayıflattığını ve ülkeyi dışa bağımlı hale getirdiğini öne sürdü. Türeli, tarımın yalnızca ekonomik değil, aynı zamanda sosyal ve ulusal güvenlik açısından da stratejik bir alan olduğuna dikkat çekti.
“Tarım stratejik bir sektör, ancak ihmal ediliyor”
Türeli, tarımın dünya genelinde en liberal ekonomilerde bile devlet tarafından korunan bir alan olduğunu belirterek, Türkiye’de ise bu yaklaşımın tam tersinin uygulandığını ifade etti.
AK Parti iktidarının tarım politikalarını eleştiren Türeli, sektörün piyasa koşullarına ve büyük sermaye gruplarına bırakıldığını, bunun da küçük üreticiyi zayıflattığını söyledi.
Üretim alanları daraldı, istihdam geriledi
Milletvekili Türeli, veriler üzerinden yaptığı değerlendirmede tarım sektöründeki gerilemeyi şu başlıklarla sıraladı:
İşlenen tarım alanlarının 2002’de 23,9 milyon hektardan 2024’te 20,2 milyon hektara düştüğü
Tarımın GSYH içindeki payının %10,2’den %5,2’ye gerilediği
Tarımsal istihdamın %25’ten %14’e düştüğü
Bu tabloyu “yapısal bir daralma” olarak nitelendiren Türeli, kırsal nüfusun giderek üretimden uzaklaştığını ifade etti.
“Türkiye ithalata bağımlı hale getirildi”
Rahmi Aşkın Türeli, Türkiye’nin birçok temel üründe ithalata bağımlı hale geldiğini savunarak bu durumun gıda arz güvenliği açısından risk oluşturduğunu söyledi.
Buğday, arpa, mısır, soya, ayçiçeği yağı ve kırmızı mercimek gibi ürünlerde dışa bağımlılığın arttığını belirten Türeli, yalnızca tarımsal ürünlerde değil, gübre ve tarım makinelerinde de ithalat bağımlılığı bulunduğunu ifade etti.
“Küçük üretici tasfiye ediliyor”
Türeli, mevcut tarım politikalarının küçük ve orta ölçekli üreticiyi zor durumda bıraktığını belirterek, çiftçilerin borç yükü nedeniyle üretimden çekildiğini söyledi.
Tarımda sözleşmeli üretim modelinin küçük üreticiyi şirketlere bağımlı hale getirdiğini savunan Türeli, kırsalda yoksulluk ve göçün arttığını dile getirdi.
Destekler, KİT’ler ve politik eleştiriler
Türeli, tarımsal desteklerin yetersiz olduğunu ve yasal sınırların altında kaldığını iddia etti. Ayrıca tarımsal KİT’lerin zayıflatılmasını ve özelleştirme süreçlerini eleştirdi.
Köy Hizmetleri’nin kapatılması ve kooperatiflerin güç kaybetmesinin de üretim yapısını olumsuz etkilediğini belirtti.
“Çözüm: Kamucu ve planlı tarım modeli”
CHP’li Türeli, mevcut tablonun değişmesi için kamucu ve planlı bir tarım politikasına dönüş çağrısı yaptı.
Önerileri arasında şunlar yer aldı:
Tarımsal üretim planlaması yapılması
Girdi maliyetlerinin düşürülmesi ve mazottan vergi alınmaması
Tarımsal desteklerin GSYH’nin %1’ine çıkarılması
Çiftçi borçlarının yeniden yapılandırılması
Tarımsal kooperatiflerin güçlendirilmesi
Yerli üretimi artıracak ithal ikamesi politikaları
“Çiftçi Değil, Şirketler Korunuyor”
Türeli, tarım politikasının büyük şirketleri öncelediğini öne sürerek, küçük üreticinin giderek üretimden koparıldığını söyledi. Tarımın piyasa koşullarına bırakılmasının sürdürülebilir olmadığını vurgulayan Türeli, “kamucu ve üretici odaklı bir modele dönüş” çağrısında bulundu.