Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde düne kadar Anayasa Mahkemesi’ne iptal başvurusu yapma yetkisi AKP ve CHP’ye aitti. Ancak CHP şu an Meclis’te 5’inci parti konumuna düştüğü için artık böyle bir hakkı bulunmuyor.
YENİ Parti ise ana muhalefet konumunda olduğu için, AKP ile birlikte Anayasa Mahkemesi’ne başvuru yapma hakkına sahip olacak.
ANAYASA NE DİYOR?
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın 150’nci Maddesi’nde “Kanunların, Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin, Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğünün veya bunların belirli madde ve hükümlerinin şekil ve esas bakımından Anayasaya aykırılığı iddiasıyla Anayasa Mahkemesinde doğrudan doğruya iptal davası açabilme hakkı, Cumhurbaşkanına, Türkiye Büyük Millet Meclisinde en fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubuna ve üye tamsayısının en az beşte biri tutarındaki üyelere aittir” ifadeleri yer alıyor.
PEKİ BU YETKİ NEDEN ÖNEMLİ?
Anayasa Mahkemesi’ne iptal başvurusu yapma yetkisi, hukuk devletinin ve normlar hiyerarşisinin korunması açısından hayati bir öneme sahiptir. Anayasa ülkenin en üstün hukuk metni olduğundan, Meclis’in çıkardığı kanunların veya yürütmenin düzenlediği kararnamelerin bu metne aykırı olmaması gerekir. İptal başvurusu yetkisi, yasama ve yürütme organlarının yetki sınırlarını aşmasını önleyerek devlet yönetiminde etkili bir “fren ve denge” mekanizması oluşturur; böylece keyfi yönetimlerin ve hukuksuz düzenlemelerin önüne geçilir.
Diğer yandan bu yetki, temel hak ve özgürlüklerin korunması ile çoğunluğun tahakkümünün engellenmesinde kritik bir rol oynar. Meclis çoğunluğunu elinde bulunduran siyasi iradenin, azınlıkta kalan grupların ya da bireylerin haklarını kısıtlayan yasalar yapması bu denetim sayesinde engellenir. Meclis’teki muhalefet gruplarına da tanınan bu başvuru hakkı, demokratik dengenin korunmasını sağlayarak bireylerin hak ihlallerine uğramasını daha yolun başındayken durdurur.

