Nöbetçi Eczaneler
İzmir Büyükşehir Belediyesi iştiraki İzmir Planlama Ajansı’nın (İZPA) hazırladığı “Mercek İzmir – İyi Olma Hali: İzmir’de Barınma Hakkı Politika Notu” başlıklı rapor, kentte derinleşen barınma krizini çarpıcı verilerle ortaya koydu. Ekonomik krizin kentteki en yakıcı sonucunun konut ve kira fiyatları olduğu belirtilirken, İzmir’in konut harcamalarında İstanbul’un ardından Türkiye’nin en pahalı ikinci ili konumuna yükseldiği vurgulandı.
Rapora göre barınma sorunu yalnızca kira artışlarından “yüksek” olmayı aşıp, özellikle sabit ve düşük gelirli haneler için temel bir hakka erişim meselesine dönüştü.
“İyi olma halinin” merkezinde konut var
Çalışmada barınma, yalnızca bir çatıya sahip olmak olarak değil; güvenli, erişilebilir, uygun fiyatlı ve nitelikli bir yaşam alanına sahip olmak şeklinde tanımlandı.
Konutun bulunduğu çevre, sosyal donatılara erişim, altyapı olanakları ve iklim koşullarına karşı dayanıklılık gibi unsurların da barınmanın ayrılmaz parçası olduğuna dikkat çekildi. Sağlıklı bir kent yaşamı için doğayla uyumlu, dayanışmacı ve güvenli mahallelerin önemine vurgu yapıldı.
Kira bütçesi gelirinin yüzde 30’unu aşmamalı
Raporda, uluslararası kabul gören ölçüte göre hanelerin kira için ayırdığı payın net gelirinin yüzde 30’unu geçmemesi gerektiği hatırlatıldı. Bu sınırın aşılması, gıda, sağlık, eğitim ve ulaşım gibi temel ihtiyaçlara ayrılan payın daralması anlamına geliyor.
2025 verileri üzerinden yapılan hesaplamaya göre, iki asgari ücretli yetişkinin yaşadığı dört kişilik bir hanenin aylık geliri 44 bin 208 TL. Bu hanenin “erişilebilir” sayılan kira üst sınırı ise 13 bin 262 TL.
Ancak İzmir’in 11 merkez ilçesinde 100 metrekarelik bir konutun ortalama kirası 25 bin 820 TL’ye ulaşmış durumda. Yani merkezdeki kiralar, erişilebilir kabul edilen sınırın yaklaşık iki katı.
İzmir, konut harcamalarında Türkiye ikincisi
TÜİK’in Bölgesel Satınalma Gücü Paritesi verilerine göre konut harcamalarında en yüksek endekse sahip il İstanbul olurken, İzmir 143,9’luk endeks değeriyle ikinci sırada yer aldı.
İzmir’i Aydın, Denizli ve Muğla izlerken; Ankara dördüncü sırada kaldı. Bu tablo, İzmir’de barınmanın Türkiye ortalamasına göre çok daha pahalı hale geldiğini gösteriyor.
Düşük gelirli ilçelerde bile sınır aşıldı
Metrekare bazında en yüksek kiralar Güzelbahçe ve Narlıdere’de görülürken, daha düşük gelirli hanelerin yoğun olduğu Karabağlar ve Bayraklı gibi ilçelerde bile kira/gelir oranının yüzde 30 sınırını geçtiği tespit edildi.
Bu durum, barınma krizinin yalnızca “lüks” ya da “merkez” semtlerin değil, kentin tamamının sorunu haline geldiğini ortaya koydu.
7 yılda baş döndüren artış
2018–2025 dönemini kapsayan analizde kira artışlarının ulaştığı boyut dikkat çekti:
Narlıdere’de 23 kat
Güzelbahçe’de 21 kat
Karşıyaka ve Balçova’da 20 kat
oranında kira artışı yaşandı.
Bu yükseliş, mevcut gelir düzeyleriyle özellikle asgari ücretli ve sabit gelirli hanelerin barınma hakkına fiilen erişimini zorlaştırdı.
Barınma krizi sosyal adaleti de etkiliyor
Raporun sonuç bölümünde, barınma maliyetlerindeki artışın yalnızca bireysel refahı değil; kentte sosyal adalet, mekânsal bütünlük ve yaşam kalitesi üzerinde de belirleyici etkiler yarattığı vurgulandı.
İzmir’de barınmanın, ekonomik bir gider kalemi olmaktan çıkıp kentin geleceğini ve toplumsal dengeyi etkileyen yapısal bir sorun haline geldiği tespiti yapıldı.