Nöbetçi Eczaneler
Türkiye’nin en büyük deprem felaketlerinden biri olan 17 Ağustos 1999 Marmara Depremi’nin üzerinden 27 yıl geçti. Saat 03.02’de meydana gelen depremde resmi verilere göre 17 bin 480 kişi yaşamını yitirirken, 23 bin 781 kişi yaralandı. Kocaeli, Sakarya, Yalova, İstanbul ve çevresinde yüz binlerce konut ve iş yeri hasar gördü.
17 Ağustos’un ardından geçen 27 yılda Türkiye’nin farklı bölgelerinde de çok sayıda yıkıcı deprem meydana geldi. Yaşanan her büyük deprem, yapı güvenliği ve afet hazırlığı konusundaki tartışmaları yeniden gündeme getirdi.
27 yılda tablo ağırlaştı
17 Ağustos 1999’un ardından meydana gelen büyük depremler ve can kayıpları şöyle:
- 12 Kasım 1999 Düzce Depremi: 7,2 büyüklüğünde, 894 can kaybı
- 1 Mayıs 2003 Bingöl Depremi: 6,4 büyüklüğünde, 176 can kaybı
- 2011 Van Depremleri: 23 Ekim ve 9 Kasım’da meydana gelen iki büyük depremde 644 kişi hayatını kaybetti.
- 24 Ocak 2020 Elazığ Depremi: 6,8 büyüklüğündeki depremde 41 kişi yaşamını yitirdi. 584 bina yıkıldı, 6 bin 851 bina ağır hasar gördü.
- 30 Ekim 2020 İzmir Depremi: 6,6 büyüklüğündeki depremde 117 kişi hayatını kaybetti, 1.032 kişi yaralandı.
- 6 Şubat 2023 Kahramanmaraş merkezli depremler: 7,7 ve 7,6 büyüklüğündeki iki depremde 53 binden fazla kişi yaşamını yitirdi. 11 il ağır şekilde etkilendi.
Yaşanan depremler, depremin önlenemeyeceğini ancak doğru hazırlık ve güvenli yapılaşmayla can kayıplarının önemli ölçüde azaltılabileceğini bir kez daha ortaya koydu.
“Deprem vergisi” tartışması yeniden gündemde
17 Ağustos 1999 sonrasında kamuoyunda “deprem vergisi” olarak bilinen Özel İletişim Vergisi uygulamaya alındı ve daha sonra kalıcı hale getirildi.
TBMM kayıtlarına göre 1999’dan 2024 yılı sonuna kadar bu vergiden yaklaşık 142,4 milyar TL tahsil edildi.
İZDEDA Başkanı Haydar Özkan, 17 Ağustos’un yıl dönümünde bu kaynağın deprem hazırlıkları açısından nasıl kullanıldığının sorgulanması gerektiğine dikkat çekti.
Özkan, riskli yapıların dönüştürülmesi, altyapının güçlendirilmesi ve yeni depremlere hazırlık için ne kadar kaynak ayrıldığının kamuoyunun önünde tartışılması gerektiğini belirtti.
27 yılda hangi adımlar atıldı?
1999 depreminden sonra Türkiye’de deprem yönetmelikleri değiştirildi, AFAD kuruldu ve afet yönetim sistemi yeniden yapılandırıldı. Risk azaltma çalışmalarına da daha fazla önem verilmeye başlandı.
Ancak 2020 İzmir ve 2023 Kahramanmaraş depremleri, özellikle mevcut yapı stokunun güvenliği konusunda Türkiye’nin önünde hâlâ önemli bir sorun bulunduğunu gösterdi.
Bu nedenle yalnızca yeni yapıların güvenli şekilde inşa edilmesinin yeterli olmadığı, mevcut riskli yapıların da dönüştürülmesi gerektiği vurgulanıyor.
İZDEDA: “Deprem bir gün mutlaka gelecek”
Kentsel dönüşümün bilimsel, şeffaf, kamu denetiminde ve vatandaşın mülkiyet hakkını koruyan bir anlayışla yürütülmesi gerektiğine dikkat çeken Özkan, deprem hazırlığının afet sonrasına bırakılmaması gerektiğini vurguladı.
Özkan’ın mesajında, “Deprem bir gün mutlaka gelecek. Asıl soru, bizim o güne ne kadar hazır olduğumuzdur” ifadeleri öne çıktı.
17 Ağustos 1999 Marmara Depremi’nde hayatını kaybedenler, depremin 27’nci yılında bir kez daha anılıyor.