Nöbetçi Eczaneler
EVİD-SEN, Avrupa Birliği Sivil Düşün Programı kapsamında hazırlanan “Ev İşçileri İçin İnsana Yakışır İşler: Çalışma Yaşamında Şiddet ve Tacize Sıfır Tolerans” başlıklı araştırma raporunun sonuçlarını çevrim içi toplantıyla kamuoyuna açıkladı.
2026 tarihli araştırma kapsamında 252 ev işçisiyle anket gerçekleştirildi. Rapora göre katılımcıların yüzde 96,5’i en az bir şiddet veya taciz türüne maruz kaldığını belirtirken, yüzde 92,6’sı hem şiddet ve tacize maruz kaldığını hem de bu olaylara tanık olduğunu ifade etti.
Üçüncü kişilerden kaynaklanan şiddetin de yaygın olduğu belirtilen raporda, katılımcıların yüzde 81,8’inin misafir, komşu veya bakım verilen kişinin yakınları gibi kişilerden şiddet ve taciz gördüğü kaydedildi.
En yüksek oran psikolojik şiddette
Araştırmada şiddet türleri ayrı ayrı incelendiğinde en yüksek oranın psikolojik şiddette olduğu görüldü. Katılımcıların yüzde 93,5’i psikolojik, yüzde 89,6’sı ekonomik, yüzde 87,8’i fiziksel, yüzde 86,1’i cinsel şiddet ve taciz, yüzde 82,2’si ise dijital şiddet deneyimi bildirdi.
Raporda psikolojik şiddet kapsamında hakaret, aşağılama, bağırma, dışlama ve sürekli eleştiri gibi davranışlar; ekonomik şiddet kapsamında ise ücretin ödenmemesi veya eksik-geç ödenmesi, fazla çalışmanın karşılıksız bırakılması ve ücret kesintisi tehdidi gibi uygulamalar ele alındı.
“Şikâyet ve destek mekanizmalarına erişim çok düşük”
Toplantıda konuşan EVİD-SEN Genel Başkanı Gülhan Benli, ev işçilerinin yaşadıkları şiddet ve tacizi bildiklerini ancak iş ve barınma olanaklarını kaybetme korkusuyla şikâyet mekanizmalarına başvuramadıklarını söyledi.
Benli, ev işçilerinin başvurduklarında sonuç alabilecekleri ve kendilerini güvende hissedebilecekleri mekanizmaların bulunmadığını savunarak, “Ev işçilerinin sessizliği rıza değil, güvencesizliğin sonucudur” dedi.
Rapora göre katılımcıların yüzde 77,8’i herhangi bir şikâyet mekanizmasına başvurmadı. Başvurmama nedenleri arasında işini kaybetme korkusu, sonuç alınamayacağı düşüncesi ve nereye başvurulacağının bilinmemesi öne çıktı.
“Özel istihdam büroları ve fenomenler ev işçilerini karalıyor”
Benli ayrıca bazı özel istihdam büroları tarafından ev işçileri hakkında kara listeler oluşturulduğunu ve kişisel verilerin sosyal medyada paylaşıldığını öne sürdü.
Bu listelerde ev işçilerinin hırsızlık, iş saatlerinde sorumluluklarını yerine getirmeme, çocuk bakım işlerini yapmama veya ruhsal problemleri bulunma gibi çeşitli iddialarla hedef gösterildiğini söyleyen Benli, konuyu avukatları aracılığıyla takip ettiklerini ve hukuki adımlar atacaklarını belirtti.
“Ev işçisi işçi, ev işi de iştir”
Benli, ev işçilerinin önemli bir bölümünün hukuki ve sosyal güvencelerden yoksun çalıştığını belirterek, ev işçilerinin 4857 sayılı İş Kanunu ve 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamının dışında tutulduğunu savundu.
Kayıt dışı istihdamın ev işçiliğinde yaygın olduğunu ifade eden Benli, öncelikli taleplerinin ev işçilerinin işçi statüsüne alınması olduğunu söyledi.
“Ev işçisi işçi, ev işi de iştir” diyen Benli, sosyal ve iş güvencesine erişim ile sendikalaşmanın önündeki sorunların giderilmesi gerektiğini belirtti.
Yatılı ev işçileri haftada 135,3 saat çalışıyor
Raporda çalışma sürelerine ilişkin de dikkat çekici bir veri paylaşıldı. Buna göre yatılı çalışan bir ev işçisinin haftalık çalışma süresi 135,3 saat olarak tespit edildi.
EVİD-SEN, ev işçilerinin işçi olarak tanınmasının yanı sıra sosyal ve iş güvencesine erişebileceği, şiddet ve taciz durumlarında güvenli ve etkili başvuru mekanizmalarının oluşturulacağı bir çalışma düzeni talep ediyor.
Sendikanın talepleri arasında ayrıca denetim boşluğunun giderilmesi ve Türkiye’nin ILO’nun C189 sayılı Ev İşçileri Sözleşmesi ile C190 sayılı Şiddet ve Taciz Sözleşmesi’ni onaylaması bulunuyor.
“Gerçek ev işçisi sayısı 3 milyona ulaşıyor”
Toplantıda Türkiye’deki ev işçisi sayısına ilişkin de değerlendirmeler yapıldı. TÜİK verilerine göre ülkede 560-650 bin arasında ev işçisi bulunduğu belirtilirken, kayıt dışı çalışma da hesaba katıldığında gerçek sayının 2,5-3 milyon aralığında olabileceği tahmininin paylaşıldığı aktarıldı.
Raporun sonuçları EVİD-SEN Genel Başkanı Gülhan Benli, Doç. Dr. Ceyhun Güler ve Araş. Gör. Gizem Nur Hamamcıoğlu tarafından kamuoyuyla paylaşıldı.