Kentin politikliği: Mekânın ötesinde bir mücadele alanı

Kentler, sadece taşlardan, binalardan, yollardan oluşmaz. Kent, aynı zamanda bir fikir, bir çatışma, bir uzlaşma ve bir aidiyet duygusunun merkezidir.

Bu yüzden kentin politikliği dediğimiz zaman sadece yerel yönetim kararları ya da imar planları gelmemelidir. Asıl mesele, o kenti kimin nasıl kurduğu, kimin nasıl yaşadığı ve kimin dışarıda bırakıldığıdır. Çünkü kent, fiziki olarak değil, iktidar ilişkileri aracılığıyla inşa edilir.

Tarihsel olarak kentler, farklı kimliklerin, sınıfların ve fikirlerin bir arada bulunmak zorunda kaldığı alanlardır. Bu çoğulluk kimi zaman bir zenginlik, kimi zaman da bir çatışma zemini yaratır. Kentin politikliği tam da burada başlar: Mekânın nasıl paylaşıldığında, kimin nerede yaşayabildiğinde ve kimin görünür ya da görünmez kılındığında. Bu anlamda kent, sosyal ve politik bir sahnedir.

Büyükşehirlerde politik karmaşa

Büyükşehirler, kent politikliğinin en yoğun ve karmaşık yaşandığı alanlardır. Çünkü burada çok daha fazla sosyal sınıf, etnik kimlik, kültür ve politik görüş iç içedir. Bu da kent mekânlarını yalnızca yaşanacak alanlar olmaktan çıkarır; güç mücadelelerinin, eşitsizliklerin ve dışlanmaların somutlaştığı politik zeminlere dönüştürür.

Gençlik ve kent: Görünür olmayan bir kuşak

Gençler için kent, sadece yaşadıkları bir yer değil; kimliklerini kurdukları, aidiyet geliştirdikleri ve seslerini duyurmaya çalıştıkları bir alandır. Ancak bu alan, her zaman onların katılımına açık değildir. Modern kentlerde gençlerin nasıl giyineceği, nerede bulunacağı, ne zaman konuşacağı çoğu zaman önceden çizilmiştir. Bu disipline edici yapı, gençlerin kamusal alanda görünür olmasını, fikirlerini paylaşmasını, örgütlenmesini ve politik tartışmalara katılmasını engeller.

Kamusal alanın içinin boşaltıldığı, yurttaşların bir araya gelip tartışabileceği fiziksel zeminlerin giderek yok olduğu bir dönemdeyiz. Buna en büyük örnek, 19 Mart’tan bu yana eylemlerinde gördüğümüz gibi, gençler artık kendilerine kentte yer bulamadıklarında sosyal medyaya sığınıyor.

Ancak bu dijital alanlar da mekânsal deneyimi ve kolektif hareketin gücünü tam olarak karşılayamıyor. Bugün Türkiye’de gençlerin politik alanda birlikte hareket edebileceği, fikir alışverişinde bulunabileceği, örgütlenebileceği bir kamusal alan neredeyse hiç yok.

Kentte gençlere sunulan tüketim estetiği

Kentin gençlere sunduğu şeyler sadece gözlerini boyuyor. Estetik genellikle tüketime dayanıyor ve gençleri AVM’lere, kafelere yolluyor. Bu alanlar, gençlerin kendilerini politik özne olarak değil, tüketici olarak var etmelerine zemin hazırlar.

Oysa kent politikliği, bireyin sadece satın alan değil, söz söyleyen ve dönüştüren bir özne olmasını gerektirir.

Kentin politikasında gençler nerede?

Kent, gençler için bir gelecek vaadi değil, çoğu zaman bir belirsizlik alanı. Politik alandan dışlanan, örgütlenme zemini bulamayan, yalnızca tüketici olarak kabul edilen gençler, bu şehirlerde “var” ama “görünmez”. Kentin politikliğini yeniden düşünmek; sadece yapılaşmayı değil, birlikte yaşama kültürünü, ifade özgürlüğünü ve katılım hakkını da içine alan bir mücadeleyi gerekli kılıyor.